هر روز که صفحه اخبار را در سایت های مختلف باز می کنم ،انتظار بداهه ای عجیب هست، انتظاراظهار نظری، تصمیمی و عملکردی که دهان آدم را به تعجب باز نگاه می دارد. یک جامعه هرچقدر هم که سیاسی باشد و سیاست به دلایل مختلف با زندگی اش عجین شده باشد، اما آستانه تحریکش در قبال مسائل اجتماعی و بعد مسائل اقتصادی به نسبت پایین است. اینطور نیست که بشود هرگونه دستکاری اجتماعی داشت، در ناحیه ممنوعه ای  ورود کرد و انتظار داشت صدایی از هیچ احدالناسی هم بلند نشود.

نمونه ای از تبلیغات حجاب در سطح شهر

یک مسئله دیگری هم هست. شاید تابستان دو سال پیش هم همین اخبار را به تناوب می خواندیم و می شنیدیم. شاید این دست درازی ها در حریم شخصی از پیش تر ها باب شده بود. اما حساسیتی که این روزها نسبت به اخبار مختلف، حتی به زعم مسئولین امر ،اخبار ِ جعلی یا نکته دار، دیده می شود نشان از استانه تحریک بیشتر ِ اجتماعی دارد. جامعه ای که ثباتش ناثابت باشد و مشروعیتش با سوال مواجه شده باشد باید که بتواند در عرصه های اجتماعی فضا را آرام تر نگه دارد. بعضی وقت ها واقعا به این نتیجه می رسم که این حجم فعالیت نابخردانه نمی تواند از یک سازمان مشخص  و با برنامه ای از پیش تعیین شده، خود را نمایان کند. خوش بینانه است که بگوییم ذهنیت های غلط عاملی است برای تصمیم های شتاب زده، رسانه هم می شود حلقه تسبیح این تصمیم ها.  آنوقت است که اگر دلت برای فضای اجتماعی بسوزد باید بنشینی و از آخر و عاقبت این ماجرا که کمترین نتیجه اش نارضایتی و کاهش مشروعیت است برحذرشان داری. البته ای کاش گوشی برای شنیدن باشد.

در همین یکی دو ماه گذشته، اول گشت های ارشاد بودند و طرح های نسبت، طرحی که در خیابان دیده می شد و در مصاحبه های مسئولین تکذیب می شد. به همین بهانه خودرو های شخصی تجسس می شدند افراد از پرواز ها جا می ماندند و در نهایت هم عده ای جریمه های بدحجابی را رو کردند.  درست است که این برگه های جریمه هم تکذیب شد، اما بعدتر خبر از دستگیری آنهایی که از این برگه ها استفاده می کردند به گوش رسید. حتی پیشنهاد می شد که به دانشجویان بدحجاب نمره ندهند و حتی در برخی جاها این را عملی هم کردند.  به بهانه حجاب هم تا توانستند در هر کجا که می شد، در نماز جمعه تا صداسیما بر زنان تاختند و حرف های عجیب بر زبان راندند. اما ماجرا فقط معطوف به زنان نبود. حجاب ِ مردان هم در قالب مدل های موی تایید شده در وزارت ارشاد مورد توجه قرار گرفت.حتی اینکه در ماشین به چه چیزی گوش بدهی هم جزو اختیارات پلیس شد.

محدودیت ها تنها به همین مقوله های حجاب خلاصه نمی شد. یکی مشکل را در لوازم آرایشی می دید و فکر می کرد با تبلیغ نکردن آن می شود راه حلی به دست آورد. یکی ریشه انحراف را تهاجم فرهنگی و ماهواره می دانست. یکی هم برای سفرهای خارجی مردم تصمیم می گرفت. یکی مشکل را در دیر شدن ازدواج بین جوانان دید و طبق معمول حل مشکل را در طرح هایی عجیب مثل تشویق همسر گزینی از سنین دبیرستان دانست، و حتی برای این امر نیز کتاب و نرم افزار و تعدادی روحانی را برای حضور در مدارس آماده کرد.  فارق از اینکه طبق آمار هم ازدواج های زودهنگام منجر به نتایج خوب نمی شود. یکی دیگر هم زورش به دانشگاه ها رسید و گفت یا باید دانشگاه های تفکیک شده وجود داشته باشد و یا اینکه فضای دانشگاه ها متاهلی بشود. و البته این در شرایطی که رییس دولت دانشگاه را محل تولید دانش نمی داند، چندان چیز عجیبی نیست. در چنین فضایی محدودیت های فرهنگی از سینما گرفته تا موسیقی نیز خودش را نشان می دهد. وقتی انواع کنسرت ها یا برگزار نمی شود و یا به مانند سالهای دهه هفتاد لغو می شود.

به نظرم آگاهان و دلسوزان باید این هشدار را بدهند که تا زمانی که فاصله دولت و ملت در حال افزون شدن باشد، حتی کارهایی که قبلا هم انجام می شده می تواند بطور فزاینده ای منجر به نارضایتی شود. در این صورت است که تعطیلی دو روزه هم برای خودش معنایی جز آنچه گفته می شود به دست می آورد. باید حواسمان باشد که وقتی فضای اجتماعی بر اثر مشکلاتی چون بیکاری تیره است، یا مسائل اجتماعی عدیده ای از سرو کول جامعه مان بالا می رود،  راهکار به ثبات برگرداندن آن ایجاد پژوهشکده مداحی و یا اصلاح ! فضای مجازی نیست. برنامه ریزی استراتژیک و اولویت بندی و پرهیز از هرگونه تحریک کردن ِ یک جامعه حساس از گزینه های مورد توجه مسئولان باید باشد.در ضمن هرگونه تغییر فرهنگی نیاز به برنامه فرهنگی دارد. آقایان باور کنند این گفتگوهای عجیب و غریب و مخاطب فراری ده ِ صدا و سیما نمی تواند فرهنگ سازی کند و منجر به هیچ تغییری شود. البته اگر اثر معکوس نداشته باشد.

پی نوشت: از اینکه تعداد لینک ها بالاست پوزش می طلبم. غرض از نوشتن این پست جمع آوری اتفاقات اجتماعی و خبرهای عجیبی است که منجر به محدود شدن حریم اجتماعی شهروندان شده است. اگر با این دید نگاه کنید متوجه می شوید که بخش زیادی از اخبار از دستم در رفته و یا نتوانستم که در اینجا بدان اشاره ای کنم.